جنجال بر سر چه؟

نگاهي به علل جنجال ها و جدال هاي لفظي بين همسران

گزينش و تخليص: آشيان

آیا می‌توان ریشه ي جنجال‌های زناشویی را شناخت و مانع از بروز آن شد؟ نبايد شك كرد كه حل هر مخالفت و جنجالی می‌تواند ما را یك قدم به‌هم نزدیك ‌تر كند

روان‌ شناسان دلایل مختلفی را برای جر و بحث میان زوج‌ ها بیان می‌كنند و معتقدند در سال ‌های نخست ازدواج، هر تفاوت دیدگاه و اختلاف نظری، دلیلی برای جر و بحث است. از مهم‌ترین دلایل مشاجره بین زوج ‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد: مشکلات اقتصادی، روابط زناشویی ناموفق، مشکلات کاری، بحث سر فرزندان و تقسیم وظایف منزل.
 
اکثر زوج‌ ها ظرافت ‌های «صحبت کردن با هم» را نمي دانند و همین مسأله اغلب باعث جر و بحث و جدال ميان آن ها مي ‌شود. در قدم اول باید یاد بگیریم که حرف یك دیگر را بشنویم و با هم ديگر به طور درست صحبت کنیم. البته از ياد نبريم كه زمینه هاي موروثي یا مشکلات روحی- روانی دوران کودکی افرادی که در کودکی جدایی والدین، فقر فرهنگی یا اقتصادی خانواده، آزارهای روحی- روانی را تحمل کرده‌اند، در بزرگ سالی به افرادی عصبی و نا آرام تبدیل می‌شوند. از اين رو این افراد نمی‌ توانند ارتباطي خوب با همسران شان داشته باشند.
 
چگونه به سوي هم آتش مي گشاييم؟
دلیل مشاجره و جدال لفظي هر چه باشد، بسياري از زن و شوهر ها در حين جر و بحث، اغلب جمله‌ های كنايه آميز و نيش دار مشابه را بين هم ديگر رد و بدل مي كنند. هر جمله ي طعن آميز كه از سوي يكي از طرفين صادر مي شود، ماننند گلوله اي است كه به قلب طرف مقابل اصابت مي كند و او را هم وادار مي كند تا متقابلاً در يك عمل انتقام آميز، گلوله ي آتشين تر را روانه ي حريم حريف بكند؛ به اين اميد كه آتش خشم خود را سرد بسازد! معمولاً اين نوع زوج ها به جاي اين كه به اصل مسأله بپردازند تا جايي كه امكان دارد از هيچ تلاشي براي شكستن و خرد و خمير كردن شخصيت هم ديگر دريغ نمي ورزند. اگرچه روان ‌شناسان «سکوت کردن در برابر رفتارهای نامناسب طرف مقابل» را روشي مناسبی در زندگی مشترك نمی‌دانند؛ اما اين هم پِرواضح است كه مشاجره و جدال لفظي هم راه حلي مناسب براي رفع مشكلات نمي باشد. بلكه مهم تر حفظ حرمت هاست.
 
 بهتر است مواظب باشيم تا در حین مشاجره، حرفی نزنیم یا رفتاری انجام ندهیم که بعد از خاتمه ي نزاع این ‌قدر از همسرمان شرمنده باشیم که نتوانیم و ندانیم که دوباره چطور با او رو به رو شویم.
 
پافشاری روی عقاید و فریاد زدن‌ های بی‌ دلیل، تکرار مسايل گذشته، بهانه‌ جویی ‌هایی که خود ما هم می‌دانیم غیرمنطقی است، همگی نشان می ‌دهد که اکثر جر و بحث‌های ما دلیل روشنی ندارند. انگار فقط قصد داریم که با فریاد و ناسزا با هم زورآزمایی کنیم! در حین مشاجره استفاده از جمله‌ هایی که با ضمیر «من» شروع می‌شوند مثل؛ «من خوش دارم يا ندارم»، یا به کار بردن کلمه ‌های تاکیدی مثل «بايد بكني» يا «بايد نكني» يا كلمه هايي  «تو اصلاً نمی‌ فهمی»، نه تنها مشکلی را برطرف نمی‌کنند بلکه باعث بالا گرفتن دعوا و از بین رفتن حرمت‌ها می‌ شوند.
 
نقل قول کردن از طرف دیگران هم رفتاري بسیار نادرست است که در اغلب مشاجره‌ ها دیده می ‌شود. مثلاً این كه؛ «مادرم همیشه به من می‌گفت که تو آدم كار كردن نيستي، اما من باورم نمی‌شد». این نقل قول ‌ها نه تنها مشکلی را برطرف نمی‌کند بلکه باعث عصبانیت بیشتر همسرتان می‌شود. شکسته شدن حرمت بین زن و مرد، بی‌آبرویی، سرد شدن روابط زناشویی، و... همگی از تاثیرات نامطلوب مشاجره‌های ماست كه بايد راهي براي فرار از آن جست.
 
چگونه از دام مشاجره بگریزیم
مهارت گفت‌وگو کردن، تحمل شنیدن صحبت‌های طرف مقابل بدون عصبانیت و کمک گرفتن از مشاور خانوادگي و روان‌ شناس، راه‌ هایی اند كه همه ي ما باید از آن آگاه باشیم. اما اغلب ما این قابليت ها را نداريم و همین مسأله باعث مشاجره ‌های بیهوده ي ما می ‌شود. بهتر است قبل از شروع هر جر و بحثی كمي فكر بكنيم و به این پرسش‌ها پاسخ بدهیم:
 
· آيا علت گرفتگي ما واقعاً ناشي از كوتاهي و قصور همسر است يا ناشي از ماندگي از کار و زندگی روزمره،یا دل آزردگی از شخص دیگری؟ چرا كه بعضي وقت ها انسان از جاي ديگر ناراحت است اما ناخواسته و ندانسته با همسرش بدرفتاري و يا بد زباني مي كند كه سبب به وجود آمدن نزاع و جدال لفظي بين زوج ها مي شود.
 
· از مشاجره ‌ای که قصد شروع آن را داریم چه نتیجه ‌ای می‌گیریم؟ آيا اين مشاجره مشكل ما را حل مي كند يا بار مشكلات مان را سنگين تر مي كند؟
 
· معذرت خواستن را نیاموخته‌ایم یا این کار را شکستن غرور بی جای مان و كسر شأن می‌دانیم؟
 
از مشاجره‌ها بیاموزیم
روان‌ شناسان معتقدند بهترین راه‌حل مشکلات، «گفت‌ و گو» است نه مشاجره؛ اما مشاجره هم می‌تواند در يك نگاه واقع بينانه، نكات عملي را به ما بیاموزد. كافي است بعد از هرمشاجره اي صادقانه بنشنيد و به نكات زير توجه نماييد و خواهيد ديد كه مشاجره راه حل مشكلات شما نيست.
 
 درس اول:
 هر باري كه باهم مشاجره مي كنيد، چه نتيجه اي مي گيريد؟ آیا تا كنون كسي توانسته است در جريان مشاجره و جدال لفظي حريف خود را مغلوب كند و به پذيرش اشتباه وادارش بسازد! ابداً چنين نيست، بلكه هر دو طرف در اثناي جر و بحث سر مواضع خود از روي لجاج پافشاري مي كنند ولو بدانند كه اشتباه از خودشان  بوده است. از اين رو بدون ترديد بعد از هر جر و بحث، مشکلی بر مشکلات‌ تان افزوده می‌شود.
 
 درس دوم:
 كافي است يك بار آزمايش كنيد كه وقتي خيلي عصباني هستيد و شرايط براي يك مشاجره ي تمام عيار آماده است، خشم خود را فرو ببريد و با سكوت خويش از بروز مشاجره جلو گيري كنيد. باور كنيد كه لذت فرو بردن خشم به مراتب بيشتر از لذت خالي كردن عقده هاي بچه گانه اي است كه بنا داريد هر بار در حين مشاجره بر سر همسر خود خالي كنيد.
 
درس سوم:
 چه کنیم تا به جای مشاجره یک گفت‌وگوی «انتقادی» داشته باشیم. از هم انتقاد کنیم اما مشاجره نکنیم. آن چه يك انتقاد سالم و يا يك نظريه ي اصلاحي براي بهبود زندگي خانوادگي را به نزاع و مشاجره تبديل مي كند، استفاده از زبان نامناسب است. اگر انتقاد خود را به گونه اي بيان كنيم كه بدون طعن و كنايه و نيش زبان باشد، اختلاف نظر و عقيده و سليقه هيچ گاه تبديل به مشكل نخواهد شد بلكه هر دو طرف مي توانند نقطه ي اختلاف را با گذشت و سازش متقابل رفع بسازند.
 
درس چهارم:
 مسأله اي که برای آن جر و بحث می‌کنید چقدر ارزش دارد؟ آیا به اندازه ي به‌ هم خوردن آرامش و سلامت روحی- روانی تان، ارزش دارد؟ بدبختانه گاهي وقت ها سر مسايل بسيار جزيي نزاع و مشاجره بين زوج ها برپا مي شود كه اصلاً ارزش صرف انرژي و از دست دادن آرامش خانوادگي را ندارد.
 
درس پنجم:
روان‌ شناسان معتقدند زوج‌ هایی که قابليت «گوش کردن» و «صحبت کردن» را آموخته‌اند، به‌جای مشاجره ي بیهوده، با هم صحبت می‌کنند تا مشکلات ‌شان را برطرف کنند. گفت‌وگو در شرایط آرام و به‌دور از هر تنش و عصبانیتی بهترین راه‌ حل برطرف کردن مشکلات است. نتیجه ي اغلب مشاجره ‌ها چیزی جز آسیب دیدن روابط زناشویی و خداي نكرده رسيدن به بن بست نیست. پايان